Vrijheid in je kop, deel 24 min read

  • door
Leestijd: 3 minuten

Of je nu telt vanaf 1 maart of 20 maart, ondertussen is het gewoon echt lente! Waar het eerder ging over beperkingen in jouw vrijheid, kijk ik deze keer naar een andere betekenis daarvan.

Nog maar een paar dagen geleden vierden we de vrijheid en berouwden we de kosten daarvan. Op 4 mei kreeg ik de eer om op het Ereveld Vol Leven in Loenen voor een dag een gezicht te geven aan een verzetsheld van mijn leeftijd uit de Tweede Wereldoorlog. Vilmos Obermeijer was een Hongaarse student die hierheen kwam om techniek te leren, maar gaf uiteindelijk door te spioneren zijn jonge leven op voor vrijheid. Kan je het je voorstellen? Deze representatie bleek meer te zijn dan stilstaan achter een grafsteen in de brandende zon, maar ook praten met belangstellenden en familieleden.

Vilmos Obermeijer, 1914-1944

Vilmos Obermeijer, 1914-1944

Deze dag was eigenlijk alles wat ik niet verwachtte. Het liet me beseffen dat ik hiermee in een enorm bevoorrechte positie verkeer. Niet de standaard blabla over mooi werk doen, wel over mijn achtergrond. Ik heb het geluk (geluk is overrated) gehad een vader te hebben met een flinke belangstelling voor de geschiedenis en WO2, terwijl opa toen heeft moeten werken in Duitsland en onderduikers heeft geholpen. Toen hij terugkeerde in het kleine Overloon, was zijn thuis tot de grond toe platgeschoten in het op een-na-grootste bombardement uit heel WO2. Als dorpsoudste en herbouwer van het dorp was hij tot zijn dood in september zeer bekend en gerespecteerd, en vertegenwoordigde een generatie van mensen die helemaal vanaf nul moesten beginnen. Dat deed hij met geloof, daadkracht maar ook twijfel.

Nu is dat weg en gaat het leven verder. Zijn verhalen zijn wel gebleven, en ik hoop dat het me gegund is om ze later verder te mogen verspreiden. Nu zitten we precies op het omslagpunt tussen terugkijken en doorgaan, zo voelt het. Gelukkig werd dit probleem besproken op het Ereveld Vol Leven: wat leren we hier nu van? Straks zijn er geen ooggetuigen meer. Daarom is het niet een zaak om deze gruweldaden te blijven herinneren, maar wel moeten we gaan kijken hoe we dit in de toekomst kunnen voorkomen. Niet ieder gevaar stampt namelijk met legerlaarzen en hakenkruizen over straat, zoals de presentator zaterdag terecht opmerkte.

Intocht van Duitse soldaten in Oslo, 1940

Tijdens zijn toespraak vroeg ik me steeds sterker af in hoeverre deze herdenkingen niet overbeladen zijn met symboliek. En eigenlijk zie je het ook terug in het stuk hierboven. “Eén op de acht woorden die we gebruiken, is metaforisch van aard.” Dat citeert De Correspondent uit een onderzoek. Zouden onze opa’s en oma’s in het verzet toen echt hebben gevochten voor onze normen en waarden, tegen agressie? Waren ze niet gewoon bang om verraden en overheerst te worden door een vreemde cultuur, was het geen zelfbehoud? De verhalen die ik van enkele overlevers heb gehoord die zaterdag, wijzen (helaas) wel in die richting. Het is ieder voor zich in de hongerwinter, waarbij buren anderen soms verrieden voor 25 gulden: de prijs voor de uitlevering van een jood. Soms denk ik echt dat het overlevingsinstinct van mensen een grotere rol speelt dan we willen toegeven. Kom jij lekker aan met je normen en waarden!

Druk, door Kevin Dooley

Druk, door Kevin Dooley

Dat instinct is en zal nooit helemaal gaan slapen, en de echte problemen zijn veel groter dan symboliek. In een wereld waarin we gebombardeerd worden met aanbiedingen, afleidingen en zelfhulp, is het wel verrot makkelijk om eraan toe te geven. “Doe wat je hart je ingeeft” is een bekende uitspraak, maar wat dat betreft een enorm slechte raadgever. Te dikke, arme mensen worden maar al te vaak als voorbeeld aan hun haren erbij gesleept. De maatschappij van nu is lang niet meer zo simpel: we staan op onszelf en proberen wanhopig vooruit te komen. Mensen die niet in die kudde paniekgnoetjes meegaan of geen successen boeken, worden achtergelaten. Hierin schuilt een enorm gevaar. De basis is echter hetzelfde gebleven: zorgen dat je kan blijven ademhalen en uitkienen wat je met de rest van de tijd doet. Door alleen naar behoeften van deze wereld te kijken, denk ik dat we echt vergeten te leven en vrij te zijn. Om dat te ervaren, wil ik jou vragen om in EEN WOORD een reactie achter te laten: wat is voor jou een stukje vrijheid?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *